Friday, April 12, 2024
थप

    ‘उदक’ नेपाली साहित्यमा कविताको नवप्रवर्तित लघुतम रूप

    साहित्यमा ‘उदक’ नवप्रवर्तित नेपाली कविताको लघुतम रूप हो । संस्कृत भाषामा ‘उदक’ शब्दको अर्थ जल अर्थात् पानी हो । यसबाट पनि यसको रचनाविधान पानीको एउटा थोपो जस्तै प्रभावकारी हुनुपर्छ भन्ने कुरामा अभिलक्षित छ । यसको प्रवर्तन वि.सं. २०७७/०६/२७ गते भएको हो र यसका प्रवर्तक कैलालीका स्रष्टा आर्त अकुलीन हुन् ।

    यो ‘उदक’ तीन हरफमा लेखिन्छ र यो जम्मा छओटा शब्दमा पूरा हुनुपर्छ । यसमा अक्षर सङ्ख्या गनिँदैन तर यसको बाह्य संरचना अन्तर्गत पहिलो हरफमा एउटा शब्दले परिचय, दोस्रो हरफमा दुइटा शब्दले व्याख्या र तेस्रो हरफमा तीनओटा शब्दले निष्कर्ष दिनु अनिवार्य मानिन्छ भने आन्तरिक संरचना अन्तर्गत विषयवस्तु र भाषा शैलीय विन्यासमा भाषा, शैली, लय, बिम्ब, प्रतीक आदि आवश्यक हुन्छ ।

    ‘उदक’लाई काव्यिक विधाअन्तर्गत लघुतम रूपको मान्यता दिंदै नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानले २४ नम्बरमा दर्ता गरेको छ । उदक लेखनमा अभिधार्थभन्दा पनि व्यञ्जनार्थ र लक्ष्यणार्थमा जोड दिनु उत्तम हुन्छ ।

    दश उदक :        

                                                 – आर्त अकुलीन, कैलाली

    १          मोहित

                फूल भमरा

                आत्मिक युगल प्रेम!

    २          काफल

                खाएको मानव

                उकाली ओराली सफल !

    ३          समीक्षा

                आत्मिक चेतना

                अन्तर्मनको गहन सागर !

    ४          फूलबारी

                कागको काका

                रातमा वियोगी चखेवा !

    ५          जिन्दगी

                विभिन्न घुम्ती

                बाटो बिरालो मान्छे !

    ६          जिन्दगी

                भएको बन्दगी

                शीतको थोपा जस्तै !

    ७          जीवन

                भीरको बाटो

                दु:ख सुखको पाटो !

    ८          सन्तुष्टि

                जिन्दगीको आधार

                सबैभन्दा ठूलो सम्पत्ति !

    ९          मानिस

                चोर औँलाहरू

                बाँकी औँला आफूतिर !

    १०         सडक

                भेडा च्याङ्ग्रा

                आफ्नो आफ्नै गन्तव्य !

    सम्बन्धित

    LEAVE A REPLY

    Please enter your comment!
    Please enter your name here

    सम्पर्कमा रहनुहोस्

    0FansLike
    1FollowersFollow
    0SubscribersSubscribe

    भर्खरै